आदिवासी बांधवांच्या मनातील संकल्प हाच विकासाचा प्रकल्प – पद्मश्री डॉ. बुधरी ताती

पुणे, दि. २३ : छत्तीसगडमधील बस्तरसारख्या नक्षलग्रस्त भागात आदिवासींच्या विकासासाठी कार्य करणाऱ्या ज्येष्ठ समाजसेविका  पद्मश्री डॉ. बुधरी ताती यांचा मएसो रेणुका स्वरुप इन्स्टिट्यूट ऑफ करिअर कोर्सेस आणि मएसो रेणुका स्वरुप प्रशालेच्या वतीने आज (शुक्रवार, दि. २३ ऑक्टोबर २०२६) सत्कार करण्यात आला. महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीचे उपाध्यक्ष प्रदीप नाईक यांच्या हस्ते आणि संस्थेच्या नियामक मंडळाच्या उपाध्यक्षा सौ. आनंदी पाटील यांच्या उपस्थितीत हा सत्कार करण्यात आला. या वेळी करिअर इन्स्टिट्यूटच्या समन्वयिका सारिका वाघ आणि रेणुका स्वरुप प्रशालेच्या मुख्याध्यापिका शुभांगी कांबळे व्यासपीठावर उपस्थित होत्या.

बस्तरसारख्या अतिमागास आणि नक्षलवादी कारवायांनी पोळलेल्या आदिवासी भागात अतिशय सामान्य कुटुंबात जन्म झालेल्या बुधरी ताती यांनी नक्षलवाद्यांच्या दहशतीला न जुमानता आपले शिक्षण पूर्ण केले. आपल्या आदिवासी बांधवांच्या विकासासाठी त्या १९८४ सालापासून कार्य करत आहेत. त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन केंद्र सरकारने या वर्षी पद्मश्री पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव केला.

व्यक्तिनिर्माणाचे ध्येय डोळ्यासमोर ठेवून शिक्षण – स्वावलंबन – समाजसेवा या त्रिसूत्रीच्या आधारे भावजागरणाचे काम केल्याने आदिवासी बांधवांच्या मनात निर्माण झालेला संकल्प हाच आपला प्रकल्प आहे, भौतिक स्वरुपात कोणतीही वास्तू उभी केलेली नाही असे डॉ. बुधरी ताती यांनी सत्काराला उत्तर देताना सांगितले.

आपला जीवनप्रवास उलगडताना त्यांनी सांगितले की, वयाच्या १५ व्या वर्षी सामाजिक रिती बाजूला सारून घरातून बाहेर पडल्यानंतर अखिल भारतीय वनवासी कल्याण आश्रम आणि राष्ट्र सेविका समितीच्या माध्यमातून नागपूर येथे तीन महिने प्रशिक्षण घेतले. एक वर्षानंतर त्या आपल्या मूळ भागात परतल्या आणि एक वर्षभर भ्रमंती करत त्यांनी ५५५ गावांमध्ये संपर्क केला. त्यामुळे १२ महिला बुधरी ताती यांच्या कामाशी जोडल्या गेल्या. प्रचंड गरिबी असलेल्या अशिक्षित आदिवासी समाजातील ३०-४० वर्षांच्या सुमारे ५०० महिलांना त्यांनी साक्षर बनवले. शिक्षणाचे नाव काढल्यावर घराचे दार बंद करून घेणाऱ्या समाजबांधवांनी ताती यांच्या शिक्षणाच्या कामात सहभाग घेण्यास सुरवात केली. परिणामी अतिमागास असलेल्या बस्तरमधील अनेक जण आज विशेष पोलीस दलाबरोबरच विविध स्वरुपाच्या नोकऱ्या मिळवून स्थिरावले आहेत.

आरोग्यपूर्ण जीवनशैलीचा अंगीकार, आजारांवर औषधोपचार करून घेणे, व्यसनमुक्ती, कृषीविकास, वनोत्पादनांचा व्यवसाय, पर्यावरणाचे रक्षण आदी विविध पातळ्यांवर छत्तीसगडमधील आदिवासी भागात सुधारणा झाल्याचे डॉ. ताती यांनी विविध उदाहरणे देत स्पष्ट केले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी सौ. आनंदी पाटील यांनी केलेल्या प्रास्ताविकात, महिला सक्षमीकरणासाठी महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटी करत असलेल्या कार्याची माहिती दिली.

अध्यक्षीय भाषणात प्रदीप नाईक म्हणाले की, डॉ. बुधरी ताती यांच्या कार्यामुळे आदिवासी बांधवांमध्ये आत्मिक बळ निर्माण झाल्याने देशातील ७-८ राज्यांमधील नक्षलवादी कारवाया संपुष्टात आणण्यात केंद्र सरकारला यश मिळाले. डॉ. ताती यांनी सांगितलेल्या विविध घटना या “युद्धस्य कथा रम्याः” म्हणाव्यात अशा आहेत. त्यातून योग्य तो संदेश घेऊन आपण समाजाच्या विकासासाठी योगदान देऊ शकतो.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन वृषाली लेले यांनी केले.

———————————-

फोटोओळी –

“जीवनात यशस्वी होण्यासाठी अहंकार दूर ठेवा”

पुणे, दि. २१ : महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या विविध महाविद्यालयातील पदवी व पदव्युत्तर परीक्षेत शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये विविध विषयात प्रथम क्रमांकाने उत्तीर्ण झालेल्या १६ गुणवंत विद्यार्थ्यांचा गौरव टाटा कॅपिटल लिमिटेडचे सी.एस.आर. आणि सस्टेनिबिलिटी विषयक सल्लागार श्रीधर सारथी यांच्या हस्ते आज (बुधवार, दि. २१ ऑक्टोबर २०२४) करण्यात आला. महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीचे अध्यक्ष एअर मार्शल भूषण गोखले (निवृत्त) यांच्या अध्यक्षतेखाली आणि संस्थेचे उपाध्यक्ष मा. श्री. प्रदीप नाईक यांच्या विशेष उपस्थितीत हा समारंभ पार पडला. महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या नियामक मंडळाचे अध्यक्ष बाबासाहेब शिंदे आणि संस्थेचे सचिव डॉ. अतुल कुलकर्णी या वेळी व्यासपीठावर उपस्थित होते. कोथरूडमधील मयूर कॉलनीत असलेल्या म.ए.सो. ऑडिटोरियममध्ये हा समारंभ आयोजित करण्यात आला होते.

या प्रसंगी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना श्रीधर सारथी म्हणाले, “आपली अंगभूत गुणवैशिष्ट्ये जपत सकारात्मक दृष्टिकोनातून जीवनाकडे बघा. नवनवीन गोष्टी जाणून घेण्याची उत्सुकता कायम ठेवत सातत्याने शिकत राहिले व त्यासाठी आवश्यक असलेला शिस्त राखली आणि अहंकारापासून स्वतःला दूर ठेवले तर जीवनात यशस्वी होता येते. स्वतःच्या ज्ञानाचा अहंकार होऊ न देता, अहंकार म्हणजे काय याचे ज्ञान होणे महत्वाचे आहे. परीक्षेमध्ये मिळालेल्या यशाबद्दल झालेला गौरव हा केवळ एक पुरस्कार नाही तर भविष्यात काय करायचे आहे याचा विचार करायला लावणारा समारंभ आहे. जीवनात पुढे जात असताना सातत्याने स्वतःचे मूल्यमापन करून स्वतःमध्ये सुधारणा करणे आवश्यक असते. यशाची मोजदाद करण्याचे विविध मार्ग आहेत, यश म्हणजे केवळ आर्थिक प्रगती नाही. आपल्याकडील ज्ञानाच्या आणि कौशल्याच्या आधारे समाजासाठी, देशासाठी आपण काय करतो यावर यश ठरते. जीवनात नवीन मार्ग अनुसरायचा प्रयत्न करा आणि त्यावर आपला ठसा उमटवा. सध्याच्या तंत्रज्ञानाच्या युगात कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या पुढे राहण्याची गरज आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रश्नाचे उत्तर देऊ शकते पण योग्य प्रश्न केवळ मानवी मेंदूच विचारू शकतो. त्यामुळे समाजाच्या हितासाठी तंत्रज्ञानाचा उपयोग करा.”

या वेळी गौरवप्राप्त विद्यार्थ्यांच्या वतीने चार विद्यार्थ्यांनी मनोगत व्यक्त केले. महाविद्यालयातील प्राध्यापकांनी केलेले मार्गदर्शन आणि वेळोवेळी दिलेला पाठिंबा यामुळे परीक्षेत यश मिळाल्याचे सांगत त्यांनी महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीविषयी कृतज्ञता व्यक्त केली.

समारंभाचे प्रस्ताविक करताना बाबासाहेब शिंदे यांनी विद्यार्थ्यांचे ज्ञान, परिश्रम, जिद्द आणि गुणांचा गौरव करण्यासाठी आणि पुढील पिढीतील विद्यार्थ्यांना प्रेरणा मिळावी या हेतूने संस्थेतर्फे दरवर्षी विद्यार्थ्यांचा गुणगौरव समारंभ आयोजित करण्यात येत असल्याचे सांगितले.  ते म्हणाले की, शिक्षण क्षेत्रात मोठे बदल होत असताना कालानुरून शिक्षण उपलब्ध करून देण्याच्या आपल्या परंपरेनुसार संस्थेने सुरू केलेल्या अभियांत्रिकी आणि कायदा महाविद्यालयांनी यशस्वी कामगिरी केली आहे. विकसनशील भारताची वाटचाल विकसित भारताच्या दिशेने होत असताना यापुढील काळात कौशल्यविकासाला प्राधान्य देण्यात येणार असून उद्योगजगताच्या गरजा पूर्ण करणारे शिक्षण देण्यात येणार आहे, त्यामुळे रोजगार देखील मिळू शकेल. विद्यार्थ्यांच्या यशात त्यांच्या पालकांचे आणि शिक्षकांचे देखील योगदान आहे. आपले संस्कार आणि मूल्य न विसरता आपल्या देशाच्या प्रगतीसाठी आपण काय करू शकतो याचा विचार विद्यार्थ्यांनी करावा. आपल्या ज्ञान-कौशल्याच्या आधारे मोठे व्हा आणि देशाचे नाव उज्ज्वल करा.

आपल्या अध्यक्षीय भाषणात एअर मार्शल भूषण गोखले (निवृत्त) म्हणाले की, यश मिळवण्यासाठी संवादकौशल्य, नेतृत्वगुण, संघभावना आणि वेळेचे व्यवस्थापन यासारखी सॉफ्टस्कील्स आवश्यक असतात. त्याचबरोबर मूल्यव्यवस्था देखील महत्वाची असते. महाराष्ट्र एज्युकेशन सोसायटीच्या स्थापनेपासूनच शिक्षण आणि संस्काराची मूल्य संस्थेच्या सर्व शाळा-महाविद्यालयांमध्ये रुजलेली आहे. आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगात त्याचे विशेष महत्व आहे कारण तंत्रज्ञानाचा उपयोग कसा करायचा याचा निर्णय मानवी मेंदूच घेतो. सोशल मिडियाने आजचे जीवन व्यापले आहे. सेल्फी घेत असताना स्वतःचे स्थान निर्माण करायला मात्र विसरू नका.

संस्थेचे सचिव डॉ. अतुल कुलकर्णी यांची आभार प्रदर्शन तर प्रा. डॉ. तनुजा देवी यांनी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन केले.